BÀNG THỐNG

Đỗ Ngọc Minh

Cuối tuần anh có một bài phân tích về 3 quân sư trong Tam Quốc tài không dưới Khổng Minh.

Và đây cũng chỉ là góc nhìn cá nhân của anh.

Trên thực tế 3 quân sư này cũng chưa lần nào so tài với Khổng Minh để có thể đánh giá theo kiểu thắng thua, nhưng dựa vào những gì họ thể hiện, dựa vào tầm ảnh hưởng, dựa vào bối cảnh thực tế thì anh sắp xếp 3 nhân vật này tài năng không dưới Khổng Minh.

Cũng như anh nói mọi sự so sánh đều khập khiễng nên bài viết chỉ là một hình thức anh đưa ra những nhận định chủ yếu để làm nổi bật những nhân vật mà thôi.

1. Bàng Thống – Tự là Phượng Sồ

Trong Tam Quốc khi Lưu Bị gặp được Tư Mã Huy một ẩn sĩ có đề cập đến 2 người; nếu chỉ cần có được một trong hai người này phò tá thì sẽ thành đại nghiệp. Người thứ nhất là Ngọa Long tức Khổng Minh; người thứ hai là Phượng Sồ tức là Bàng Thống.

Tư Mã Huy lúc đó là ẩn sĩ cũng là một người có quan hệ rộng rãi với các bậc anh tài lúc đó, vai trò giống như ngày nay là Giám đốc vườn ươm hay đại loại đào tạo giới thiệu nguồn nhân lực chất lượng cao cho thị trường.

Theo đánh giá của Tư Mã Huy thì về tài năng Phượng Sồ không hề kém cạnh Ngọa Long; thì anh cho đây cũng là một nhận định đáng để kham khảo và có giá trị.

Khác với Khổng Minh ngồi chờ minh chủ thì Bàng Thống tự mình đi tìm minh chủ cho mình, nhưng bản tính ngông cuồng và cao ngạo, cộng với vẻ bề ngoài không được đẹp (gần như tướng tá thô lậu) da đen, thấp, mũi gồ, râu ngắn hình dạng xấu nên khó gây thiện cảm cho người đối diện.

Theo anh biết hiện nay có một số quan điểm tuyển dụng đưa cả tướng số vào để tuyển dụng nhân viên. Bản thân anh không ủng hộ cũng không bài bác quan điểm này, không ủng hộ là vì hình dáng bên ngoài không đánh giá hết được chất lượng bên trong; còn không bài bác vì lý do quả thật có những vị trí cần ngoại hình, nếu để anh lựa chọn tất nhiên anh cũng muốn chọn cái đẹp; nhất là trong những vị trí có giao tiếp với khách hàng thì ngoại hình là một điểm cộng không nhỏ.

Trở lại câu chuyện Bàng Thống, từng ăn ở nhiều ngày thám thính ở Đông Ngô mong lọt vào mắt của Tôn Quyền, nhưng chẳng ai tiến cử cả. (anh sẽ nói đoạn được Lỗ Túc tiến cử ở phần tiếp theo sau khi nói đến tài năng quân sự của Bàng Thống).

Trong trận Xích Bích nếu Khổng Minh và Chu Du hợp mưu cho trận đánh bằng chiến lược Hỏa Công, thì người đem lại hiệu quả cho chiến lược đó chính là Bàng Thống với kế liên hoàn thuyền. Em nghĩ xem giả dụ không có kế sách của Bàng Thống thì chiến lược dùng hỏa công sẽ giảm đi rất nhiều, khi các chiến thuyền tản mác rất khó mà tiêu diệt thành cụm toàn bộ; thì giống như việc đốt nhang mà không chụm các đầu nhang lại thì rất khó đốt hết 1 lần.

Anh có thể nói đây là kế sách tuyệt vời của Bàng Thống, vì một lẽ nữa là đối với tay đầu đầy sạn như CEO Tào Tháo thì không dễ qua mặt nếu kế sách đó không thuyết phục được Tào Tháo về lợi điểm chiến đấu. Cái hay của kế sách khiến thuyết phục hoàn toàn CEO Tào Tháo chính là sự liên kết chiến thuyền này giúp cho quân Tào vốn quen đánh bộ thì giờ thủy chiến bị bất lợi, trong khi liên kết thuyền thì cũng giống như kiểu trục hạm, quân lính có thể đi lại dễ dàng, sự liên kết chắc chắn làm cho hạn chế khuyết điểm đánh thủy của quân Tào. Khi các chiến thuyền ghép lại về mặt thủy thổ làm cho chống sóng lớn khiến cho lính ít say sóng hơn. Kế này đã thuyết phục được Tào Tháo đầu tư ghép thuyền.

Sau khi trận Xích Bích thành công, Bàng Thống rêu rao khắp nơi ở Đông Ngô về kế sách lần này công của ông ta không nhỏ, nhờ vậy mà mới thực hiện được kế sách hỏa công. Lỗ Túc lúc đó có tiến cử cho Tôn Quyền rằng Bàng Thống là bậc kỳ tài, nên kéo vào làm việc. Tôn Quyền cũng cho vào phỏng vấn thử nhưng thấy thái độ kiêu ngạo, tướng mạo xấu xí lại còn có ý chê Chu Du – vốn đã có tiếng ở Đông Ngô thì có khác gì chửi vào mặt mình (Tôn Quyền) chứ, do vậy Tôn Quyền quyết không dùng Bàng Thống.

Anh mở rộng ra trong thực tế ngay cả trong lĩnh vực IT của anh, rất nhiều người vào nhận vị trí IT manager hoặc director có một “tật” hay biểu hiện là chê bai tiền nhiệm, đại khái như tại sao lại thiết kế hệ thống kiểu này; sao không làm kiểu này có phải bây giờ tôi đỡ phải dọn rác không? Ai cho làm kiểu này đây, đúng là không hiểu biết gì cả … đại loại là vậy.

Đó hiển nhiên là điều tối kỵ, mặc dù có thể đúng như vậy thật nhưng nói ra khiến cho mình có khả năng bị cô lập do tính hợm hỉnh của mình, thậm chí CIO - COO hoặc CEO sẽ khó chịu khi chê bai người bên dưới mình bao nhiêu năm, khác nào nói bản thân mình không biết tuyển dụng, không biết nhìn người, không biết quản lý … thôi đủ thứ chuyện có thể xảy ra, nhiều khi họa cũng chính từ miệng mà ra.

Anh trở lại câu chuyện Bàng Thống tài năng còn thể hiện ở chỗ dù rằng nhận được giấy thư tay của Khổng Minh giới thiệu, chỉ cần đưa thư tay này ra thì Lưu Bị sẽ nhận mà khỏi phải thông qua phỏng vấn gì hết. Tính của Bàng Thống đâu chịu như vậy, và qua bước phỏng vấn bởi thư ký của Lưu Bị là Tôn Càn (vốn sẽ không đủ trình để phỏng vấn Level của Bàng Thống) nhưng Tôn Càn làm việc cẩn trọng và tỉ mỉ nên báo lại với Lưu Bị sắp xếp đỡ chức quan huyện cho làm trước khi nâng cấp cao hơn theo đúng chính sách nhân sự; phải mà gặp một tên không phải Tôn Càn mà tên Làm Càn thì đúng là chít mịa, thực tế tuyển dụng bây giờ không ít trường hợp gặp Làm Càn và kết quả bị loại ngay vòng giữ xe.

Bị sắp xếp vào vị trí này dĩ nhiên là chỉ là công việc cỏn con đối với Bàng Thống, đến khi Trương Phi đi khảo sát lại mới đánh giá phần nào tài năng của Bàng Thống khi xử lý 1 đống giấy tờ, tính toán đâu ra đó, phân xử rạch ròi công việc của huyện lệnh thì lập tức đi gặp Lưu Bị, khi đó Bàng Thống mới chính thức được nâng cấp làm quân sư – cấp bậc có thể nói là ngang Khổng Minh.

Bàng Thống theo Lưu Bị vào Xuyên Thục để đánh Thành Đô, thế đánh như chẻ tre, chứng tỏ tài năng dụng binh của Bàng Thống không phải tầm thường. Nhưng cái chết của Bàng Thống gây ra nhiều bàn luận sau này, các giả thiết đưa ra bênh có, trách có, so sánh có và phần nhiều sẽ bàn luận cái chết Bàng Thống cũng có liên quan đến Khổng Minh. Bài này anh không đưa ra hết những giả thiết này, anh chỉ chọn lựa 1 ý theo anh là có giá trị khi đánh giá tài năng của Bàng Thống là “mượn cái chết đền ơn tri ngộ” cho Lưu Bị (vì theo bản thân anh để sánh ngang Khổng Minh thì Bàng Thống có thể tính toán được bài toán Risk management – quản lý rủi ro).

Đó là Bàng Thống thấu hiểu được tâm can của Lưu Bị vào thế khó, bởi Kinh Châu hớt tay trên của Đông Ngô và mang tiếng là “mượn” không thể là nhà được; còn Tây Xuyên vốn là người “họ hàng”; về mặt nhân nghĩa vốn là giá trị cốt lõi của Tập đoàn Thục thì Lưu Bị không thể thay đổi giá trị đó bằng một hành động “cướp” trắng trong tay Lưu Chương được. Vậy rất khó thực hiện hành động chiếm đánh Tây Xuyên. Như vậy muốn đánh bại Lưu Chương phải có 1 “cớ” đủ mạnh và đủ có thể gọi là “động lực” để khởi binh, nên Bàng Thống đã dùng sinh mệnh của mình đổi lấy cớ cho Lưu Bị đánh chiếm Tây Xuyên. Theo đánh giá riêng anh thì Bàng Thống mới chính là người đặt viên gạch đầu tiên khi cho phép Lưu Bị danh chính đánh lấy Tây Xuyên chứ không phải chỉ vạch kế hoạch như Khổng Minh còn thực hiện chính là Bàng Thống, hành động hy sinh bản thân để vì đại cuộc đáng để lưu danh chứ.

Thể hiện qua hình ảnh sau khi biết phía trước có quân của Lưu Chương chiếm giữ và gò Lạc Phượng vốn là không tốt cho danh hiệu Phượng Sồ của mình nhưng Bàng Thống quyết “tử” để Lưu Bị mượn cớ quân Lưu Chương làm mất đi quân sư tài giỏi của mình mà tiến quân. (một số giả định nói rằng Bàng Thống muốn tranh công với Khổng Minh, theo anh thì không phải, vì với tài của mình tranh công với Khổng Minh có thể dùng thủ đoạn chiếm lấy Tây Xuyên mà đâu cần hy sinh tính mạng).

Từ đó anh có thể nói rằng Bàng Thống tài không hề kém Khổng Minh.